بهداشت دست در دندانپزشکی

بهداشت دست در دندانپزشکی

بهداشت دست

پاتوژن ها اغلب از طریق دست پرسنل دندان پزشکی منتقل می شود. بنابراین، حفظ و رعایت بهداشت دست از اهمیت ویژه ای برخوردار است.          دست های آلوده می توانند باعث بروز خطراتی جدی در کارکنان دندان پزشکی و بیماران شوند.

این بدان معنی است که بهداشت دست یکی از مهم ترین اقدامات برای حفاظت از بیماران و تیم کارکنان به شمار می رود.

معمولا از محلولهای الکلی برای ضدعفونی کردن دست استفاده می شود که در ادامه توضیحات بیشتری داده ایم.

محلولهای الکلی برای ضدعفونی کردن دست

الکل اتانول و ایزوپروپانول: از سالها قبل به عنوان آنتی سپتیک مورد استفاده بـوده انـد.

 تأکیـد بیشـتر بـر الکل هندراب alcohol based hand rubs می شود.

در این روش، بدون نیاز به آب، پس از ریختن مقدار کـافی و مناسـب ماده حاوی الکل روی کف دست، دست ها با شدت به هم مالیده می شوند تا خشک شوند و سـپس بـدون شسـت و شو، دستکش پوشیده می شود.

در گذشته در صورت عدم امکان شستن معمول دست، از این روش استفاده مـی شد.

طبق بررسی ها در صورت عدم وجود آلودگی واضح بـه خصـوص مـواد پروتئیناز (ماننـد خـون و بـزاق) روی دست، انجام عمل هندراب alcohol based hand rubs  مؤثرتر از مصرف صابون به تنهایی یا همراه بـا مـواد آنتـی سپتیک است.

یکی از معایـب ایـن روش، خشـک شـدن پوسـت دسـت اسـت کـه افـزوده شـدن یـک مـاده نـرم کننده (گلیسرول) سبب کاهش این عیب شده است.

• رعایت بهداشت دست با صابون ساده براي حذف میکروارگانیسمهاي گذرا کفایت میکند، اما درمورد میکروارگانیسمهاي مقیم، استفاده از مواد

آنتی سپتیک توصیه می شود.

• مصرف مواد آنتی سپتیک به تنهایی سبب استریل شدن پوست دست نمی شود و در نتیجه، پوشیدن دسـتکش استریل برای جراحی الزامی است.
• رطوبت و حرارت زیر دستکش موجب افزایش تا 4000 برابر تعداد میکروارگانیسمهای مقیم در سـطح مـی شود که می تواند سبب تحریک دست عمل کننده شود. به علاوه، پارگی دستکش، سبب ایجـاد آلـودگی زخـم جراحی می شود. بنابراین، بهداشت دست پس از تعویص دستکش ضروری است.

• قبل از جراحی و پس از پوشیدن دستکش حاوی پودر ،لازم است پودر روی دستکش پاك شود، زیرا می توانـد وارد زخم شده و واکنش جسم خارجی، آلرژي  و آماس ایجاد کند.
• خشک شدن پوست دست به دلیل بهداشت مکرر آن شایع است. به همین دلیل، انواع نـرم کننـده هـا مصـرف می شود. 

باید توجه داشت که نرم کننده هاي حاوي وازلین، لانولین، روغن معدنی، روغن نخل و نارگیل اثر سوء بر لاتکس دارد.

به همین دلیل، باید در انتهاي روز مصرف شود، امـا اسـتفاده از نـرم کننـده هـاي حـاوي آلوورا، گلیسرین، ویتامین E و A مانعی ندارد.

• برداشتن ساعت و زیورآلات قبل از رعایت بهداشت دست، الزامی است. زیرا علاوه بر ایجاد مشکل در کنترل عفونت می تواند سبب ایجاد درماتیت تماسی ناشی از خارج نکردن حلقه شود.
• بهداشت دو دست به میزان مساوی، اهمیت فراوانی دارد، زیرا معمولاً دست غالب سبب تمیـز شـدن بیشـتر دست مغلوب می شود. آن قسمت هایی از دست که کمتر یا بیشتر معمولا پاک می شوند،

در درمان هاي معمول دندانپزشکی، رعایت بهداشت دست با مواد آنتی سپتیک (15 ثانیه، ترجیحاً 30 ثانیه)، شست و شـو زیر جریان آب سرد یا ولرم (حداقل 10 ثانیه) و خشک شدن کامل دست ها قبل از پوشیدن دستکش الزامی اسـت. در غیر اینصورت ضمن دشواری در پوشیدن دستکش، به دلیل وجود رطوبت که سبب افزایش رشـد میکروارگانیسـم هـا می شود، احتمال درماتیت تماسی وجود دارد.

در درمانهای جراحی، اسکراب ناخن و دسـت تـا آرنـج بـا مواد آنتیسپتیک به مدت 2 تا 6 دقیقـه توصـیه مـی شـود.

چه عواملی موجب تمایز میان کارآیی شستشوی بهداشتی دست از ضدعفونی بهداشتی آن می شود؟

عمل شستشوی بهداشتی دست ها شمار باکتری های موجود بر سطح دست را تا 3log کاهش می دهد. از طرف دیگر، ضدعفونی دست ها تعداد باکتری ها را تا 5log و کاندیدا آلبیکنس را 4log کاهش می دهد.

بنابراین می توان گفت که در حالت کلی، ضدعفونی دست ها 100 برابر بیشتر از شستشوی آنها با لوسیون ضدمیکروبی موجب کاهش باکتری ها می شود. اطلاعات مربوط به اثربخشی لوسیون های ضدعفونی کننده در برابر ویروس ها، از جمله اطلاعات درج شده در VAH نمی باشد و تنها از طریق کارخانه سازنده به دست می آید.