دسته: ضدعفونی سطح بالا ابزار و آندوسکوپ

ضدعفونی‌کننده‌های سطح بالا بر پایه گلوتارآلدئید و پراستیک اسید: راهکاری موثر برای کنترل عفونت

در دنیای امروز، کنترل عفونت یکی از چالش‌های مهم در مراکز درمانی، بیمارستان‌ها، کلینیک‌های دندانپزشکی و صنایع بهداشتی است. انتخاب یک ضدعفونی‌کننده مناسب نه تنها به کاهش خطر انتقال بیماری‌های عفونی کمک می‌کند، بلکه نقش کلیدی در حفظ ایمنی بیماران و کارکنان ایفا می‌نماید. در میان انواع مختلف ضدعفونی‌کننده‌ها، ترکیبات گلوتارآلدئید (Glutaraldehyde) و پراستیک اسید (Peracetic Acid) به عنوان دو ماده مؤثر با قدرت ضدعفونی‌کنندگی سطح بالا (High-Level Disinfectants – HLD) شناخته می‌شوند.

ضدعفونی‌کننده سطح بالا چیست؟

ضدعفونی‌کننده‌های سطح بالا موادی هستند که توانایی نابودسازی طیف وسیعی از میکروارگانیسم‌ها از جمله باکتری‌های مقاوم، ویروس‌های پوشش‌دار و غیرپوشش‌دار، قارچ‌ها و حتی برخی اسپورهای باکتریایی را دارند. این مواد به‌طور خاص برای ضدعفونی ابزارهایی طراحی شده‌اند که نمی‌توان آن‌ها را حرارت داد یا در اتوکلاو استریل کرد، مانند ابزارهای حساس پزشکی و دندان‌پزشکی.

گلوتارآلدئید (Glutaraldehyde) چیست؟

گلوتارآلدئید یک دی‌آلدهید قدرتمند است که به دلیل ویژگی‌های ضد میکروبی قوی خود در بسیاری از مراکز درمانی به عنوان یک ضدعفونی‌کننده سطح بالا استفاده می‌شود. این ماده به‌ویژه برای ضدعفونی ابزارهای حساس و نیمه‌بحرانی بسیار مناسب است.

ویژگی‌ها و مزایای گلوتارآلدئید:

• طیف گسترده فعالیت ضد میکروبی: مؤثر علیه باکتری‌ها، ویروس‌ها، قارچ‌ها و اسپورها

• پایداری بالا در محلول: برخی فرمولاسیون‌ها تا 14 روز قابلیت استفاده دارند

• عدم خوردگی فلزات: در صورت استفاده صحیح، آسیبی به ابزارهای فلزی وارد نمی‌کند

• نفوذ به سطوح پیچیده: برای ابزارهایی با اشکال پیچیده یا حفره‌دار بسیار مناسب است

موارد مصرف گلوتارآلدئید:

• اندوسکوپ‌ها (Endoscopes)

• برونکوسکوپ‌ها (Bronchoscopes)

• سیستوسکوپ‌ها

• تجهیزات جراحی حساس به حرارت

• ابزارهای دندان‌پزشکی قابل بازفرآوری

پراستیک اسید (Peracetic Acid) چیست؟

پراستیک اسید یک ترکیب اکسیدکننده قوی است که از ترکیب اسید استیک و پراکسید هیدروژن به دست می‌آید. این ماده یکی از قوی‌ترین ضدعفونی‌کننده‌ها محسوب می‌شود که نه تنها باکتری‌ها، بلکه اسپورها و ویروس‌ها را نیز در مدت زمان کوتاهی غیرفعال می‌کند.

ویژگی‌ها و مزایای پراستیک اسید:

• تجزیه به مواد بی‌ضرر: پس از استفاده به آب، اکسیژن و اسید استیک تجزیه می‌شود

• عدم ایجاد مقاومت میکروبی: به دلیل مکانیزم عملکرد اکسیدکننده

• سازگاری زیست‌محیطی بالا

• عملکرد سریع: توانایی ضدعفونی در کمتر از 10 دقیقه در برخی فرمول‌ها

• اثرگذاری بالا در دمای پایین

موارد مصرف پراستیک اسید:

• ابزارهای جراحی حساس و میکروسرجری

• تجهیزات همودیالیز

• دستگاه‌های آندوسکوپی فیبر نوری

• دستگاه‌های اتوماتیک شست‌وشو و ضدعفونی

• صنایع غذایی و لبنی برای ضدعفونی سطوح تماس با مواد غذایی

تفاوت گلوتارآلدئید و پراستیک اسید

نحوه استفاده صحیح از ضدعفونی‌کننده‌های سطح بالا

برای رسیدن به بهترین نتیجه، رعایت مراحل زیر الزامی است:

1. پیش‌شست‌وشو و پاکسازی ابزارها
   قبل از قرار دادن در محلول ضدعفونی، ابزار باید از بقایای خون و پروتئین پاک شود.

2. غوطه‌وری کامل ابزار در محلول
   اطمینان حاصل کنید که تمام سطوح ابزار با محلول تماس دارد.

3. رعایت زمان تماس
   هر محصول ضدعفونی دارای زمان مشخصی برای اثرگذاری است که باید دقیقاً رعایت شود.

4. شست‌وشوی کامل پس از ضدعفونی
   ابزارها را با آب استریل یا دیونیزه شده بشویید تا هیچ باقی‌مانده‌ای روی آن باقی نماند.

5. خشک‌کردن و نگهداری در شرایط استریل

نکات ایمنی هنگام استفاده از گلوتارآلدئید و پراستیک اسید

• استفاده از دستکش مقاوم، ماسک، عینک و لباس محافظ الزامی است.

• محیط استفاده باید دارای تهویه مناسب باشد.

• از مخلوط کردن این مواد با سایر مواد شیمیایی پرهیز شود.

• دستورالعمل سازنده در مورد غلظت، دما و زمان استفاده باید به‌دقت رعایت شود.

چرا انتخاب ضدعفونی‌کننده مناسب اهمیت دارد؟

انتخاب یک ضدعفونی‌کننده کارآمد و سازگار با ابزار پزشکی، در کنترل عفونت‌های بیمارستانی و پیشگیری از انتشار عوامل بیماری‌زا حیاتی است. عدم رعایت اصول ضدعفونی می‌تواند به بروز عفونت‌های مرتبط با مراقبت‌های بهداشتی (HAIs) و تهدید سلامت بیماران منجر شود.

 کدام ماده بهتر است؟

انتخاب بین گلوتارآلدئید و پراستیک اسید به نوع تجهیزات، نیاز بالینی، زمان در دسترس، شرایط ایمنی محل استفاده و ترجیح کاربران بستگی دارد.

• اگر به دنبال یک ضدعفونی‌کننده سریع، زیست‌سازگار و مؤثر در دمای پایین هستید، پراستیک اسید گزینه مناسب‌تری است.

• اگر با ابزارهایی با پیچیدگی بالا سروکار دارید و نیاز به ضدعفونی عمیق‌تری دارید، گلوتارآلدئید همچنان انتخاب مطمئنی است.

در کنار گلوتارآلدئید و پراستیک اسید، کلرین دی‌اکساید (ClO₂) نیز یکی از ترکیبات مؤثر و مدرن در گروه ضدعفونی‌کننده‌های سطح بالا (High-Level Disinfectants) به شمار می‌رود. یکی از محصولات پرکاربرد در این دسته، پراناسید M2 های‌ ال (Peranacid M2 High-L) است که به‌صورت محلول آماده مصرف تولید می‌شود و توسط سازمان غذا و دارو تأیید شده است.

ضدعفونی‌کننده سطح بالا، گلوتارآلدئید، پراستیک اسید، ضدعفونی ابزار پزشکی، آندوسکوپ، ابزار حساس، ضدعفونی سریع، مواد ضدعفونی‌کننده بیمارستانی، HLD، ضدعفونی‌کننده دندانپزشکی، کنترل عفونت، ضدعفونی اسپوری، شستشوی آندوسکوپ، ضدعفونی تجهیزات حساس به حرارت